Bijeenkomst ‘Een nieuwe tijd voor Zorg en Welzijn’

Een nieuwe tijd voor zorg en welzijn

In een volle zaal van Congrescentrum De Pijler in Lelystad kwamen op dinsdag 7 oktober zorg- en welzijnsprofessionals samen voor de studiebijeenkomst Een nieuwe tijd voor Zorg en Welzijn. De bijeenkomst was een samenwerking van de VUvereniging, Coloriet, Welzijn Lelystad en Woonzorg Flevoland. Het thema raakte de kern van deze tijd: hoe zorgen we er samen voor dat mensen prettig oud kunnen worden, terwijl de druk op de zorg groeit? Doel van deze middag was dan ook om samen in gesprek te gaan over nieuwe samenwerkingsvormen en innovatieve oplossingen die bijdragen aan een toekomstbestendig zorg- en welzijnslandschap.

Dagvoorzitter Andries Greiner: ‘Het is tijd voor lef, vertrouwen en samenwerking.’ Volgens keynotespreker Marcel Canoy, gezondheidseconoom en hoogleraar aan de VU, is het onvermijdelijk dat de dubbele vergrijzing de komende jaren voelbaar wordt. ‘Je hoeft niet te hebben gestudeerd om te zien wat er gebeurt als je die lijnen doortrekt. De zorgvraag stijgt, terwijl de groep mensen die zorg kan leveren kleiner wordt.’

Minder procedures, meer mens

Marcel Canoy roept op om minder nadruk te leggen op regels en procedures, en in plaats daarvan de mens en persoonlijke aandacht centraal te stellen. ‘We moeten accepteren dat niet alles maakbaar is, maar wel beïnvloedbaar. Dat begint bij vertrouwen. In professionals, in gemeenschappen en in elkaar.’ Hij sprak over stille preventie: omstandigheden creëren waarin problemen minder snel ontstaan. Door te investeren in sterke buurten voorkom je dat mensen pas hulp krijgen als het al misgaat. Dat is niet alleen menselijker, maar ook financieel verstandig. In verschillende gemeenten heeft een kleine bijdrage voor een lokale kartrekker zich al ruimschoots terugverdiend. ‘Elke euro levert tussen de zes en twaalf euro aan maatschappelijke waarde op,’ legt hij uit.

Eén gezamenlijk verhaal

Joost Meijs, bestuurder van Coloriet, vertelt waar de uitdaging ligt. De provincie Flevoland vergrijst sneller dan gemiddeld. Tegelijk groeit het tekort aan zorgmedewerkers. ‘We hebben een gedeelde visie nodig op samenleven. Niet vrijblijvend, maar met verantwoordelijkheid van ons allemaal.’ Volgens Joost Meijs ligt de oplossing niet alleen in nieuwe regels, maar vooral in zorgzame buurten waarin mensen naar elkaar omzien. Die lokale verbinding is minstens zo belangrijk als beleid of systemen.

Sterk met je Netwerk

Marieke Voogt, directeur-bestuurder van Welzijn Lelystad, liet zien hoe dat in de praktijk werkt met Sterk met je Netwerk. In dit project trekken ouderenzorgorganisaties, woningcorporatie Centrada en Welzijn Lelystad samen op om ouderen te omringen met een sterk sociaal netwerk, lang voordat zware zorg nodig is. Een casemanager neemt bij een huisbezoek bijvoorbeeld een welzijnscoach mee. Dat zorgt voor andere gesprekken en vaak beter passende oplossingen. Marieke Voogt legt uit dat het niet vanzelfsprekend is dat een woningcorporatie meedoet, maar wel het verschil kan maken. ‘Huismeesters kennen bewoners die nog niet in beeld zijn bij zorg of welzijn. Zij zijn onze ogen en oren in de wijk.’

Er werden ook lessen uit de praktijk gedeeld. Werken met verplichte buurtcontracten was geen succes. ‘We zijn gestopt met moet-contracten. Dat schrikt mensen af. Nu gebruiken we uitnodigende certificaten voor voorzorgcirkels. Mensen doen mee omdat ze dat wíllen, niet omdat het moet.’ Marieke Voogt merkt dat zorg en welzijn vaak een andere taal spreken. ‘De één reageert op een zorgvraag, de ander probeert problemen juist te voorkomen. Door vaste gezichten per wijk in te zetten, leer je elkaar én de bewoners beter kennen.’

Niet elke hulpvraag is een zorgvraag

John Bos, voorzitter van de raad van bestuur van Woonzorg Flevoland, benadrukt tijdens het panelgesprek met de zaal dat lang niet alle vragen die bij de zorg worden neergelegd, ook hier thuishoren. ‘Laten we niet elke hulpvraag als zorgvraag zien. Veel vragen horen in de samenleving, met steun van professionals waar nodig.’

Uit het publiek komen inspirerende ideeën. Over het betrekken van jongeren bijvoorbeeld: verplichten werkt niet, stimuleren wel. Wethouders van Zeewolde, Lelystad en Dronten geven aan meer ruimte te willen geven aan lokale initiatieven. Minder regels en verantwoording, meer vertrouwen in wat inwoners en organisaties zelf kunnen. Marcel Canoy: ‘Regels en procedures maken ‘nee’ vaak makkelijk en ‘ja’ moeilijk. We moeten medewerkers belonen die het lef hebben om wél mogelijkheden te zien en te kiezen voor wat wél kan.’

Verbondenheid als rode draad

Tussen alle cijfers en voorbeelden door blijft één thema terugkomen: verbondenheid. Geluk ontstaat in contact, in samen doen. Begin met wat er al is. Bouw daarop voort, help waar dat nodig is en geef mensen de ruimte om zelf mee te doen. Zo voelen minder mensen zich eenzaam, krijgen mantelzorgers meer lucht en worden buurten hechter.

De bijeenkomst eindigt met een oproep om vooral te blijven praten. Organisaties, gemeenten, woningbouwcorporaties, professionals en inwoners: allemaal hebben ze een rol in de zorg van de toekomst. Niet wachten tot het systeem een oplossing biedt, maar doen wat wél kan, dichtbij huis. Of zoals een van de aanwezigen het mooi zegt: ‘Laten we elkaar niet alleen zorg geven, maar elkaar ook ontzorgen waar het kan.’ Daarmee wordt duidelijk dat een nieuwe tijd voor zorg en welzijn niet morgen begint, maar vandaag.